Bu konuda öğreneceklerin
- —Yan cümle yapısını kurmak: bağlaç + özne + … + çekimli fiil (sonda).
- —weil ile neden, dass ile düşünce/söz aktarmak.
- —Yan cümle önde geldiğinde ana cümlenin fiille başlamasını bilmek (…, weil …, + fiil).
- —weil ile denn farkını görmek; ayrılabilir fiil ve kip fiili yan cümlede birleştirmek.
Sınavda nerede çıkar
A2 Schreiben Teil 1–2: 'Ich kann nicht kommen, weil …' — puanlanan yapı. Sprechen Teil 1–2: 'Warum lernen Sie Deutsch? — Weil …'. Lesen: her metinde dass/weil cümleleri.
Yan cümle: fiil sona
Ana cümlede fiil 2. sıradadır. Bağlaçla başlayan yan cümlede çekimli fiil en sona gider. İki cümle virgülle ayrılır. Ich bleibe zu Hause, **weil** ich krank **bin**. Türkçeye çevir: 'Evde kalıyorum, çünkü hastayım' — fiil sonda! Türkçe cümle sırasıyla aynı.
Ana cümle vs. yan cümle
| Ana cümle (fiil 2) | Yan cümle (fiil son) | Türkçe |
|---|---|---|
| Ich **bin** krank. | …, weil ich krank **bin**. | …çünkü hastayım. |
| Er **hat** keine Zeit. | …, weil er keine Zeit **hat**. | …çünkü vakti yok. |
| Sie **kommt** morgen. | …, dass sie morgen **kommt**. | …yarın geldiğini. |
| Wir **müssen** arbeiten. | …, weil wir arbeiten **müssen**. | …çünkü çalışmak zorundayız. |
weil — çünkü
Ich lerne Deutsch, weil ich in Deutschland arbeiten möchte.
Almanca öğreniyorum, çünkü Almanya'da çalışmak istiyorum.
Kip fiili en sona: möchte
Wir bleiben zu Hause, weil es regnet.
Evde kalıyoruz, çünkü yağmur yağıyor.
Sie ist müde, weil sie gestern lange gearbeitet hat.
Yorgun, çünkü dün uzun çalıştı.
Perfekt: Partizip + hat (yardımcı fiil en son)
Ich rufe dich an, weil ich dich etwas fragen will.
Seni arıyorum, çünkü bir şey sormak istiyorum.
Er steht früh auf, weil sein Kurs um acht anfängt.
Erken kalkıyor, çünkü kursu sekizde başlıyor.
Ayrılabilir fiil yan cümlede BİRLEŞİR: anfängt
weil mi, denn mi?
İkisi de 'çünkü'. denn sıra 0 bağlacıdır (A1): sonrasında fiil 2'de kalır. weil yan cümle bağlacıdır: fiil sona. Anlam aynı, yapı farklı. A2 sınavı weil bekler; denn de yanlış değil.
denn vs. weil
| denn (fiil 2) | weil (fiil son) |
|---|---|
| Ich komme nicht, **denn** ich **bin** krank. | Ich komme nicht, **weil** ich krank **bin**. |
| Er lernt, **denn** er **hat** morgen Prüfung. | Er lernt, **weil** er morgen Prüfung **hat**. |
dass — ki / -diğini
dass düşünce, söz, bilgi aktarır: Ich glaube, dass … (sanıyorum ki), Ich weiß, dass … (biliyorum ki), Er sagt, dass … (diyor ki). Türkçede '-diğini' ekiyle karşılanır: 'Yarın geleceğini biliyorum' = Ich weiß, dass er morgen kommt.
dass'tan önce gelen fiiller
| Ana cümle | Türkçe | Örnek |
|---|---|---|
| Ich glaube / denke / meine, dass … | sanıyorum / düşünüyorum ki | Ich glaube, dass es morgen regnet. |
| Ich weiß, dass … | biliyorum ki | Ich weiß, dass du recht hast. |
| Ich hoffe, dass … | umuyorum ki | Ich hoffe, dass du kommst. |
| Er sagt / schreibt, dass … | diyor / yazıyor ki | Sie sagt, dass sie krank ist. |
| Ich finde, dass … | bence … | Ich finde, dass Berlin schön ist. |
| Es ist wichtig / schade / gut, dass … | önemli / yazık / iyi ki | Es ist schade, dass du nicht kommst. |
| Ich freue mich, dass … | … sevindim | Ich freue mich, dass du da bist. |
Konuşma dilinde dass sık atlanır: Ich glaube, er kommt. O zaman fiil 2'de kalır. Sınavda yazarken dass'ı yaz — yapı puanı getirir.
Yan cümle önde: ana cümle fiille başlar
Yan cümle başa alınabilir. O zaman yan cümlenin tamamı 1. sıra sayılır, ana cümlenin fiili hemen virgülden sonra gelir (2. sıra), özne ondan sonra. İki fiil virgülün iki yanında yan yana durur — bu 'fiil–virgül–fiil' görüntüsü doğrudur.
Weil ich krank bin, bleibe ich zu Hause.
Hasta olduğum için evde kalıyorum.
bin, bleibe — iki fiil virgülün iki yanında
Dass du kommst, freut mich sehr.
Gelmen beni çok sevindiriyor.
Weil der Bus nicht gekommen ist, habe ich ein Taxi genommen.
Otobüs gelmediği için taksi aldım.